شما كتابش را نازل فرمود و او راستگوى نيكوست . در آن ، خبر شما ، خبر گذشتهء شما ، خبر بعد از شما ، خبر آسمان و زمين وجود دارد ؛ و اگر كسى بيايد و شما را از آن آگاه سازد ، شگفت‌زده خواهيد شد . » ما حقيقتا شگفت‌زده خواهيم شد ، اگر كسى ما را از شگفتيهاى قرآن آگاه سازد ! و اين شگفتى كه به آن خواهيم رسيد ، هرگز به آن شگفتى كه اكنون دچارش هستيم نخواهد رسيد ، آن گاه كه ببينيم پيامبر بزرگوار و اهل بيت برگزيده و اصحاب كرام او با مردمانى زندگى مىكرده‌اند كه در روزگارشان زمانى طولانى زيسته‌اند و با آنها به‌سر برده‌اند ، تنها تعداد اندكى از آنها دچار شگفتى مىشدند تا به شگفتيهاى قرآن دست يابند و از آن لذّت ببرند . از جمله شگفت‌ترين شگفتيها كسانى هستند كه به اين شگفتيها رسيدند و از آنچه كه چشيدند و از آن شنيدند ، سخن گفته‌اند و سخنان آنها جز مطالبى پراكنده و ناقص به دست ما نرسيده است . پناه بر خدا از اين نگون‌بختى عربها و مسلمانان ! وقتى كسانى پيدا شوند كه آنها را از اسرار و زيباييهاى قرآن آگاه مىسازند ، آنها را ترك مىكنند و خوارشان مىسازند و وقتى كه از آنها دور مىشوند در پى راوى و محدّث آن مىگردند و تا به امروز هم جستجو مىكنند و مىپرسند و در انتظار به سر مىبرند . به هر گوشهء دنيا برويم و تلاش كنيم تا دلايل و بيّنه‌اى از سخنان پيشوايان و آراى فيلسوفان و متفكّران ارائه كنيم تا ذهنها را به اين باور نزديك سازيم كه قرآن مجيد روشنگر و بيانگر هر چيز در آسمانها و زمين است ؛ هرگز به دليلى روشنتر و بيّنه‌اى واضح‌تر از خود قرآن نمىرسيم كه خود به توصيف خود پرداخته و از خود سخن مىگويد . البتّه اهميتى به اين سخن نمىدهيم كه سخن چيزى از خودش دليلى بر درستى مسائل آن نيست . چون بنابه اعتقاد ما ، بحث ما ناقص خواهد بود ، اگر با آياتى صراحت‌دار دربارهء اين كه قرآن جامع هر چيز ، و انديشيدن عميق و پرسش پياپى و پژوهش تطبيقى با پديده‌هاى تاريخ و هستى و زندگى است ، مواجه نشويم . خداوند در سورهء نحل مىفرمايد : وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ « 1 » و در سورهء

--> ( 1 ) - نحل ( 16 ) آيهء 89 : و اين كتاب را كه روشنگر هر چيزى است بر تو نازل كرديم .